Çocuk Gelişiminde Pozitif Disiplin

Özge Selçuk Bozkurt

Çocuk Gelişim Uzmanı

 

Davranış & Disiplin

Pozitif Disiplin, çocukların kendi hareketlerini kontrol edebilmelerine ve problemlerini çözmelerine yardımcı olan bir yönetim tekniğidir

Çocuklar dünyaya geldiği andan itibaren kurallardan ziyade, nasıl kendini mutlu hissedeceklerse öyle yaşamayı isterler. Çevresinden de bunu beklerler. Her çocuğun doğduğu aile, kültür ve kendi kişiliği disiplinin yönünü kurallara uyma şeklini belirleyecektir.

Çocuklar ilk yıllardaki haz odaklı oluşu kendilerini hareketlerini yöneten beynin alt kısmı amigdala ile ilişkilidir aslında. Amigdala  haz alınan davranışı yapmasını isterken, istemediği davranışta da direnmesini söyler. 😉 ya da daha çok ilgisini çeken bir şeyi ona sunduğunuzda haz tercihi yapar ve belki de dikkatini çektiğiniz o nesnenin etkisi ile inat etmeyi bırakır. İşte erken dönem çocuklukta, disiplin eğer çocuğun hoşlanmayacağı bir durumsa onu yapmak istememesi aslında gelişmekte olan beyninin bir sonucu.

Ne zaman ki üst beyin yani frontal lob devreye girer o zaman düşünme başlar. Mantık başlar ve kuralların nedenleri sonuçlarını kavrayarak, sosyal hayata uyumsama başlar, ya da kuralların mantık durumunu sorgular. Bu da ortalama 4 yaş civarında oturmaya başlar. Çocuğun gelişimi ve ne zaman hangi kurala hazır olduğu ve tabii ki sizin de davranışlarınız bu dönemi kolay geçirmenizi sağlayacaktır. Peki beyin gelişimi olarak kurallara hazır bir çocuğumuz varsa bizim üzerimize düşen görevler neler?

1- Ona iyi bir örnek olmalı.

Ondan beklediğiniz kurallara uyma davranışına siz uymazsanız ve sizi gözlemlerse, ona kuralların bazen çiğnenebileceğini göstermiş olursunuz. Oysa ki bir kural olan kırmızı ışıkta durmak, herkese göre “dur ✋? ?” demektir.

2- Tutarlı olmalı: Eğer gerçekten de kurallar koyacaksanız kırmızı ışıkta olduğu gibi gerçekten kural olmalı  be herkes tarafından benimsenecek geçerlilikte olmalı

3- Kurallarınız gerçekçi olmalı , Çocuğunuzun yaşına ve gelişimine uygun onun algılayabileceği kurallar olmalı . 2 yaşındaki bir çocuk evin duvarını çiziyorsa, onun bakış açısına göre kalemle çizim yapıyordur ve çizdiği yeri önemsemez, kalemden çıkan renklerin şekillerin büyüsüne kaptırmıştır kendini. Çünkü geçen gün kağıda çizmesi için o kalemleri siz vermiştiniz ona. Sizin duvara çizdiğinde kızacağınızı tahmin edemedi ki!

4- Kurallara farkındalık uyandırın. Onun için yeni olacak bir durumu ona diretmektense , önce neden uymanız gerektiğini ona anlatın. Önce siz uyun sonra ondan bekleyin. Kurallara nasıl uyulacağı konusunda ona örneklik eden başka insanlardan örnekler verin. Kendisi ile özdeşim kurması, benimsemesini kolaylaştıracaktır. Artık biberon kullanmaması suyu bardaktan içmesini hatırlatmak istiyorsanız ona bardak kullanan çevredeki kişileri gösterebilirsiniz.

5- Onaylayın.  Her zaman yapması zaten gerekli olan bir davranış için ödül uygun olmamakta. Ama olumlu davranışı gördüğünüzü hissettirmeniz onun kurallara daha bir istekle uyumasını sağlayacaktır. Hafif bir gülümseme, başınızı sallama, göz kırpma bile olabilir. Sonra kural oturmaya başlayınca zaten kendiliğinden yapılır hale gelecektir. En önemlisi yeni atılımlar için cesaretlenecektir. Böylelikle, Çocuğunuzun kendisini  iyi hissetmesini  sağlayacaksınız;

Pozitif disiplinde asıl amaç, çocuğun Öz denetimini oluşturabilmesi için ona destek olmaktır. Sürekli kuralları hatırlatmaktansa (ki bu alt beyne giden düşünme yap emridir) ona düşünmesini sağlayarak olması gereken davranışı uygulamasını sağlamaktır. Gerekirse seçenekler sunun, iletişime her zaman açık olun ki olumlu ve olumsuz davranışında her halinde on koşulsuz sevdiğinizi, kabul görüldüğünü  hissetsin.

Özge Selçuk Bozkurt

Çocuk Gelişim Uzmanı