Bebeğinizi iyi davranışlara teşvik etme konusunda davranış değiştirme yöntemi, iyi bir şey yaptığında ödüllendirme, kötü bir şey yaptığında cezalandırma temeline dayanır. Günümüzde, yöntemin cezalandırma yönünü kaldırıp, daha çok teşvik etme ve ödüllendirme konuları üzerinde duruyoruz. Sizin ebeveynleriniz bu davranış değişikliği yöntemini hiç duymamış olsalar da, siz de büyük ihtimal bu yöntemle büyüdünüz. Yöntemin işleyişi şu şekilde örneklendirilebilir:

Bir konserde olduğunuzu hayal edin. Konserin sonunda dinleyicilerin coşkulu alkışları ve tezahüratları, performansın tekrar edilmesi ile sonuçlanır. Eğer konser bitiminde, dinleyiciler sıkılmış bir tavır sergileyip, alkışlamazlarsa, performansın tekrarı olmayacaktır. Yeni yürümeye başlayan bebeklerde de durum böyledir. Fark edilmemiş, teşvik edilmemiş veya desteklenmemiş her davranışları, genellikle kaybolmaya mahkumdur.

Bebeğinizi etkili bir şekilde disipline edebilmek için 2 farklı ödüllendirme yöntemi vardır:

1. Maddi Ödüller: Bu ödül türü elle tutulabilen yani çocuğunuzun dokunabileceği somut şeylerdir. Üzerinde gülen bir yüz resmi olan pul ya da çıkartmalar, maddi ödüllerdir. Ayrıca bebeğinizin çok sevdiği dondurma ya da tatlı gibi ödüller de bu gruba girer.

2. Manevi Ödüller: Bu ödüller ise daha sosyal, daha duygusal ödüllerdir. Sesinizdeki onay tonu ya da gözlerinizdeki bir gurur parıltısı manevi ödüllerdendir.

Davranış değiştirme etkili bir yöntemdir ancak doğru davranışı ödüllendirdiğiniz konusunda dikkatli olmanız gerekiyor.

Ödül, rüşvet midir?

Bazılarınız ödüllerle ilgili olan bu bölümü okuyacak ve "Evet, anladım. Bu tamamen rüşvet." diye düşünecektir. Ancak rüşvetle ödül arasındaki oldukça ince ve önemli farkı bilmeniz gerekiyor. Bebeğiniz belirli bir davranışı gösterir göstermez ona bir şeyler verileceği söylendiği zaman, bu rüşvet olur. İstediğin şeyi almak için ödülü göstermek onun böyle düşünmesine sebebiyet verebilir.

Diğer taraftan ödül, ortaya çıkan iyi davranıştan sonra ne olacağına dair önceden bir konuşma olmadığında verilir. O halde, ödül umulmadık bir bonus misali ortaya çıkar.

Kilit unsur: İlgi

İyi şeyleri ödüllendirmek için iyi bir başlangıç yapmak adına, her fırsatta bebeğinizle ilgilenmeli ve olumlu davranışlarını takip etmelisiniz. İlgi göstermek, övmek ve gülümsemek manevi ödüllerdendir. Bunlar arasında, ilgi göstermek, ana pekiştirme aracıdır ve eğer bilgece kullanılırsa çok etkili olabilir. Bebekler de yetişkinlerin davranışlarına dikkat edilmesinden ve bu dikkatin ustaca bir yolla hissettirilmesinden, belli edilmesinden hoşlanırlar. Karşısındaki kişinin ses tonundaki sıcaklık veya tek gözünü kırpması bu tip uyarıcılardandır.

Yeni yürümeye başlayan bebeğiniz istediğiniz gibi davrandığında, onu bu tarz manevi ödüllerle ödüllendirin. Sevginizi gösterin, gözlerinizle ve ses tonunuz aracılığıyla onayladığınızı gösterin. Omzuna hafifçe dokunun ve sessizce, "Seni seviyorum." ya da "Aferin," deyin.

Eğer çocuğunuz istemediğiniz bir davranışta bulunursa, aynı yaklaşımı sergileyerek ona mesajınızı ulaştırabilirsiniz. Ama bu sefer daha sert ve onaylamaz bir ses tonu kullanmaya dikkat etmelisiniz ve göz kırpmanın yerini daha ifadesiz bakışlar almalı.